Sálmar

Ég á einn sálm í Sálmabók íslensku Þjóðkirkjunnar. Hann er númer 703, “Líður að dögun”.

Líður að dögun, léttir af þoku,
ljóðin sín kveða fuglar af snilld.
Sönginn og daginn, Drottinn, ég þakka,
dýrlegt er orð þitt, lind sönn og mild.

Verðandi morgunn, vindur og sunna.
Vanga minn strýkur náðin þín blíð.
Grasið og fjöllin, Guð minn, ég þakka,
geislar þín sköpun, nú er mín tíð.

Risinn til lífsins, lausnarinn Jesús,
leið sinni beinir, hvert sem ég fer.
Indæl er jörðin, eilíf er vonin,
allt skal að nýju fæðast í þér.

Sálmurinn er sunginn við skosk-gelíska þjóðlagið Bunessan. Sálmurinn “Morning has broken” eftir Eleanor Farjeon varð til árið 1931. Margir halda að Cat Stevens sem gerði lagið frægt á sjöunda áratugnum sé höfundur ljóðs og lags, en það er ekki rétt. Sálmurinn hafði verið sunginn í næstum hálfa öld í guðshúsum áður en Högni Stefánsson tók hann upp á arma sína. Svona er sálmur Farjeon:

Morning has broken, like the first morning
Blackbird has spoken, like the first bird
Praise for the singing, praise for the morning
Praise for the springing fresh from the word

Sweet the rain’s new fall, sunlit from heaven
Like the first dewfall, on the first grass
Praise for the sweetness of the wet garden
Sprung in completeness where his feet pass

Mine is the sunlight, mine is the morning
Born of the one light, Eden saw play
Praise with elation, praise every morning
God’s recreation of the new day

Sálmþýðingin mín er gerð eftir þýðingu norska sálmaskáldsins Eivind Skeie og fylgir henni nánar en hinum upprunalega sálmtexta Farjeon.Ég þýddi sálminn sumarið  1997 og grasið, fjöllin og fuglarnir sem ég yrki um er fjallahringurinn og náttúran í Ólafsfirði.  Sálmur Skeie höfðaði til mín vegna þess að mér fannst hann birta svo fallega sköpunarguðfræði, en ég var einmitt að vakna upp til vitundar um vistguðfræði á þessum tíma. Sálmurinn var sunginn í fyrsta sinn við Hólahátíðini i ágúst 1997 og við útför ömmu minnar Rúnu Vigdísar Halldórsdóttur í vikunni á eftir. Séra Ólafur Oddur Jónsson benti mér á það að hin forna ágústínska hugsun um klæðfald þrenningarinnar (vestigia trinitatis) kemur fram í sálminum, þ.e. sú hugsun að náttúran beri guðdómnum vitni í uppbyggingu sinni. Versin eru þrjú og samsvara hvert einni grein trúarjátningarinnar. Hann hentar því bæði vel sem upphafssálmur í morgunmessu og Laudamus, eftir Gloriu, þegar allar greinar þrenningarinnar eru lofaðar. Texta Eivind Skeie má finna hér:

Nå er det morgen, tåkene letter.
Fuglesang vekker livet på jord.
Takk, Gud, for sangen, dagen og lyset,
sannhetens kilde, som er ditt ord.

Skapelsens morgen, solen og vinden
stryker din nåde mykt mot mitt kinn.
Takk, Gud, for marken, skogen og gresset.
Nyfødt er jorden, dagen er min.

Jesus, du oppstod ren og forklaret,
langs våre stier har du din vei.
Vakker er jorden, mektig er håpet:
Alt skal fornyes herlig i deg.

Skeie er víst búinn að endursemja sálminn í “316 salmer og sanger” frá 2007, en mér finnst þýðingin alveg standa fyrir sínu. Eitt fer þó alltaf í taugarnar á mér. Ég vildi í upphafi þýða í þriðja versinu:

Risinn til lífsins, lausnarinn Jesús,
leið þinni beinir, hvert sem ég fer.

Sálmabókarnefndin breytti hins vegar “leið þinni” í “leið sinni”. Ég hef aldrei vitað af hverju en þykist vita að þeim hafi fundist skrýtið að ávarpa fleiri en eina persónu guðdómsins í einu. Ég er því hins vegar ósammála og tel að það undirstriki einmitt leyndardóm þrenningarinnar að hægt sé að ávarpa hverja persónu þrenningarinnar sem er og á sama tíma. Þegar nýja sálmabókin kemur langar mig að breyta þessu.

Eining sönn í þrennum greinum

kvað Eysteinn í Lilju sinni. Og eining sönn skal það vera.

Ég hef samið tvo nýja sálma sem ég vona að komi í næstu útgáfu sálmabókarinnar. Annar er vígslusálmur Guðríðarkirkju, um hið græna tré sem er krossinn. Þriðji sálmurinn er ekki sálmþýðing eins og hinir tveir fyrri, heldur skáldverk frá grunni. Hann fjallar líka um sköpunarguðfræði eins og allt sem ég set saman í bundnu máli. Ég ætla að reyna að fá hjálp við að setja þá á nótur og síðan hingað inn.