Tag: barnastarf

Barna- og æskulýðsstarf þjóðkirkjunnar

Mig langar til að tala um barna og æskulýðsstarfið sem mér er mjög annt um.

Síðustu tvo áratugi hefur barna- og æskulýðsstarfi kirkjunnar vaxið fiskur um hrygg. Söfnuðirnir hafa ráðið mikið af guðfræði- og uppeldismenntuðu starfsfólki og djáknar verið vígðir til æskulýðsstarfs. Eftir hrunið hefur hins vegar allt þetta starf dregist saman. Nú þegar fjárráð verða lítil og söfnuðir þurfa í vaxandi mæli að skipta því sem ekkert er, fara fjármunirnir að mestu í að borga af lánum og halda uppi lágmarks helgihaldi. Víða hafa launaðir starfsmenn í fastri vinnu vikið fyrir verktökum í takmarkaðan tíma. Og barnastarfi kirkjunnar hrakar eftir því sem minna er lagt í það og haldið utan um það.

Æskulýðssamband þjóðkirkjunnar sendi biskupskandídötum kveðju sína í dag og þrjár spurningar með. Þær eru svona:

1. Ætlar þú að beita þér fyrir því sem biskup að sá niðurskurður sem æskulýðsstarf hefur orðið fyrir verði leiðréttur?
2. Ætlar þú sem biskup að beita þér fyrir því að viðunandi æskulýðsstarf verði í boði í öllum sóknum landsins?
3. Ætlar þú sem biskup að mæta á Landsmót æskulýðsfélaga á Egilstöðum í haust, 26. – 28.október 2012?

Svar mitt við fyrstu spurningunni er það að biskup geti liðsinnt barna-og æskulýðsstarfinu á ýmsan hátt. Í fyrsta lagi þarf hún/hann að beita sér fyrir því að sóknargjöldunum verði skilað. Þar þarf að myndast breiðfylking kirkjufólks sem að orðar vandann opinberlega og leggst á eitt við að rétta hlut safnaðanna. Það er frumforsenda þess að niðurskurðurinn í æskulýðsstarfinu verði leiðréttur.  Jafnframt vísa ég á grein mína „Búrlyklar biskupsins“ sem nálgast má hér.  Greinin fjallar um að við núverandi aðstæður sé óábyrgt að gefa kosningaloforð sem fela í sér fjárhagslegar skuldbindingar, vegna þess annars vegar að við lifum á niðurskurðartímum og hins vegar vegna þess að allar líkur eru á því að fjárstjórnarvaldið sé að færast frá biskupnum og kirkjuráðinu yfir til kirkjuþingsins. Leiðréttingar nást aðeins fram ef okkur tekst að leiðrétta þá skerðingu á sóknargjöldum sem við höfum orðið fyrir. Og þá er það líklegt að fjárstjórnarvald hinna sameiginlegu sjóða verði á forræði kirkjuþingsins fremur en biskupsins og spurningin um það hvernig á að deila út fjármunum til barna og æskulýðsstarfs verður þeirra. En biskupinn á að hafa yfirsýnina og hún/hann á að tala máli barna og unglinga og benda á þá stefnumótun og fræðslustefnu sem þjóðkirkjan hefur sett sér. Orð biskups og áhrifavald getur haft mikil áhrif í að rétta hlut barna og ungmenna í þjóðkirkjunni.

Í öðru lagi getur biskupinn beitt sér fyrir lýðræðisumbótum sem miða að því að ungt fólk komist til áhrifa í kirkjunni, með því að tryggt sé í lögum að ákveðinn hluti þingsæta á kirkjuþingi sé eyrnamerktur kirkjuþingsmönnum yngri en 30 ára. Biskupinn getur talað fyrir því að laða ungt fólk til setu í sóknarnefndum. Um leið og aldurssamsetning þeirra sem ákveða hvernig fjármunum er varið á safnaðarvísu breytist, þá breytist gjarnan forgangsröðunin líka. Það er að segja ef eitthvað er í buddunni til að skipta niður.

Svar mitt við annarri spurningunni er þjóðkirkjan hefur sett sér stefnu um barna og æskulýðsstarf og henni á að sjálfsögðu að fylgja.Til þess eru stefnur að fara eftir þeim. Í stefnumótun þjóðkirkjunnar 2004-2010 var m.a. birt framtíðarsýn þjóðkirkjunnar fyrir barna og æskulýðsstarf sitt. Þar segir:

Við viljum móta heildstæða fræðslustefnu og sinna fræðslustarfi sem leggur
áherslu á samfylgd frá vöggu til grafar.

  • Í öllum sóknum kirkjunnar sé boðið upp á barnastarf, unglingastarf og fullorðinsfræðslu.
  • Skilgreindar séu skyldur Þjóðkirkjunnar varðandi fræðslu um trú og  hefðir í ljósi þeirrar fræðslu sem veitt er í skólakerfinu.

Fræðslustefna þjóðkirkjunnar er byggð á stefnumótunarvinnunni og hana má nálgast hér: Þar segir að bjóða eigi upp á fræðslu í hverri sókn þjóðkirkjunnar frá vöggu til grafar. Áherslur stefnumótunarvinnunnar og fræðslustefnunnar eru bjartsýnar, glaðar og víðsýnar. En þær byggja á kirkjusýn sem enn er ekki til um þjónustu og fræðslu fyrir alla og raunhæfum markmiðum í þá átt. Við þurfum að gera slíka sýn að raunveruleika í strjálbýlinu jafnt sem þéttbýlinu. Og þessu á biskupinn að vinna að með hagsmuni allra í fyrirrúmi.

Svarið við þriðju spurningunni er að mér væri heiður þiggja boð um að mæta á Landsmót æskulýðsfélaga á Egilsstöðum í októberlok.

Kirkjan öllum opin

Þegar framtíðarsýn er mótuð fyrir íslensku Þjóðkirkjuna er ekki úr vegi að skoða skilning síðustu biskupa á því hvað kirkja er og hvaða hlutverki biskupsembættið þjónar í kirkjunni. Ég fletti upp í hirðisbréfi Péturs Sigurgeirssonar biskups sem var biskup á árunum 1981-1989. Biskupar senda söfnuðum og vígðum þjónum hirðisbréf eða encyclical (sem þýðir eiginlega það sem dreift er) og þykir gott að það sé samið snemma á ferli biskupsins.  Hirðisbréfið birtir bæði guðfræðilega sýn og stefnumótun hirðisins fyrir hjörð sína og er sent til uppörvunar, hvatningar og áminningar.

Hvað segir Pétur biskup um Þjóðkirkjuna, erindi hennar og stöðu biskupsins?

Pétur hefur mál sitt á kafla um fyrstu kristni á Íslandi, en gerir síðan grein fyrir viðhorfi sínu til kirkjunnar í nútímanum í öðrum kaflanum. Þessi kafli heitir sama nafni og hirðisbréfið allt, „Kirkjan öllum opin“.

Í kaflanum dregur Pétur margar fagrar líkingar af því hvernig kirkjan geti verið öllum opin. Hann bendir á himnastigann í fyrstu Mósebók 28 þar sem himnarnir stóðu opnir, stigi stóð milli himins og jarðar og englarnir fóru upp og niður eftir stiganum. Hann minnir á skírn Jesú í Jórdaná í Matt. 3, þar sem dúfan kemur af himni og kunngjörir hinn elskaða son, og dregur fram líkingu Jesú um sjálfan sig sem opnar dyr í Jóhannesi 10. Pétur skrifar:

Kirkjan er opin. Enginn getur lokað dyrum hennar. Við erum í Kristi og kirkju hans frammi fyrir Guði og játum með Ágústínusi kirkjuföður: „Því þú hefur skapað oss handa þér og hjarta vort er órótt uns það hvílist í þér.“ (bls. 20)

Pétur ver sérstökum kafla í að tala til æskulýðsins, hinnar ungu kirkju. Í kafla 13. fer Pétur síðan að tala um hina virku leikmannakirkju sem byggir á prestdómi trúaðra.

Kjarninn í hinum almenna prestdómi er sá, að kærleikur Guðs, sem Kristur auðsýndi, kemur til okkar gegnum fólk, er uppbyggist sameiginlega. Það verður hver að skilja að hann er kirkjan. Á því meginatriði byggist hið órjúfanlega samfélag kristinna manna. Þannig er kirkjan „Guðs hús“, „uppbyggt af lifandi steinum“. (73)

Þegar almenna prestdómnum hafa verið gerð skil víkur Pétur sér að hinni vígðu þjónustu. Hann hvetur til þess að hin þrískipta vígða þjónusta biskups, prests og djákna verði tekin upp á Íslandi og sá draumur hans átti síðar eftir að rætast.

Íslenska þjóðkirkjan finnur sig í annarri samfélagsgerð en þeirri sem Pétur skrifar um til safnaða sinna. Nú tilheyra ekki lengur 90% þjóðarinnar þjóðkirkjunni og hún þarf að aðlaga sig nýjum veruleika, þar sem hún getur leikið stórt hlutverk, en þarf jafnframt að gera ráð fyrir öðrum leikendum. Engu að síður held ég að hin sterka og bjartsýna sýn Péturs sé einstaklega viðeigandi um þessar mundir. Við þurfum á kirkju að halda sem er opin öllum án tillits til kynferðis, aldurs stéttar, kynhneigðar, efnahags, kynþáttar og uppruna af því að Guð fer ekki í manngreinarálit og himinninn stendur öllum opinn. Eins tel ég að við getum mikið af hirðisbréfinu lært um það hvernig það umgengst hina vígðu og leiku þjónustu. Það er svo skýrt í bréfi Péturs að almennur prestdómur liggur til grundvallar öllu starfi kirkjunnar og hin vígða þjónusta er síðan sett til að hjálpa mönnum til að uppgötva þetta embætti. „Þannig er kirkjan „Guðs hús“, „uppbyggt af lifandi steinum“. Þannig verður kirkjan öllum opin.