Tag: kvenbiskup

Meiri hluti starfandi biskupa konur

Mikil tíðindi hafa gerst í íslensku þjóðkirkjunni í dag. Allt í einu á sú forna kirkja tvö kvenkyns biskupsefni, því að séra Solveig Lára Guðmundsdóttir var í dag kosin Hólabiskup fyrst íslenskra kvenna.  Íslenska þjóðkirkjan var þangað til á þessu ári eina Norðurlandaþjóðin sem aldrei hefur vígt konu til biskups. Nú höfum við skriðið úr jafnréttistossasætinu og í haust verður meirihluti íslenskra biskupa sem starfa í þjóðkirkjunni konur. Ég veit ekki um nokkra kirkjudeild í heiminum þar sem sú er raunin. ‘

Í orþodoxakirkjum,  rómversk-kaþólsku kirkjunni og fjölmörgum mótmælendakirkjum mega konur ekki gegna vígðri þjónustu. Þess vegna er það svo óumræðilega gleðilegt þegar kirkja opnar þeim allar dyr, heimilar þeim að vera sameiningartákn kirkju sinnar og leggur þeim lykla og mannaforráð í hendur.

Húrra!  Lifi jafnréttið! Til hamingju Solveig Lára og kirkjan öll!

Biskupur

Nýlega kusu kjörmenn í biskupskosningu fyrstu konuna til embættis biskups Íslands.

Biskupskosningum er ekki lokið í íslensku þjóðkirkjunni og nú er kosið um hinn forna Hólastól. Umsóknarfrestur er runnin út og aðeins tveir hafa gefið kost á sér til biskups á Hólum, þau sr. Kristján Björnsson í Vestmannaeyjum og sr. Solveig Lára Guðmundsdóttir á Möðruvöllum í Hörgárdal. Ég hef ekki atkvæði í kosningunum á Hólum, vegna þess að ég er prestur í Skálholtsstifti. En ég myndi ég gefa Solveigu Láru atkvæði mitt ef ég mætti kjósa. Hún er frjálslyndur guðfræðingur sem hefur verið framarlega í baráttunnni fyrir einum hjúskaparlögum. Hún mun hjálpa þjóðkirkjunni í átt til framtíðarinnar bæði guðfræðilega og kirkjupólitískt.

Ég er sannfærð um að séra Solveig Lára verði kosin Hólabiskup nú í vor. Og þá verður íslenska þjóðkirkjan fyrsta kirkjudeild sögunnar til að vera að meirihluta skipuð kvenkyns biskupum.

Við lifum sannarlega merkilega tíma. Biskupur um biskupur frá biskupum til biskupa.

Að breyta kirkjusögunni

Nú er í fyrsta sinn í sögunni raunhæfur möguleiki á því að kona verði biskup Íslands. Konan sú heitir Agnes M. Sigurðardóttir. Hún var þriðja konan til að vígjast til prests á Íslandi og því sannkallaður brautryðjandi prestsvígðra kvenna. Emmið í nafninu hennar er nafn móður hennar Margrétar.

Agnes hefur langa og víðtæka reynslu sem prestur og prófastur. Hún hefur afburðaþekkingu á landsbyggðinni. Hún hefur aflað sér stjórnunarreynslu, staðið í erfiðum samskiptum og unnið að úrlausn erfiðra mála í starfi sínu sem prófastur sem myndi nýtast henni sérlega vel sem biskup Íslands.

Hún er einlæg trúkona og vakandi hirðir safnaðar síns.  Agnes Margrétar og Sigurðardóttir er góður þjónn Drottins og góð fyrirmynd trúaðra.

Hún hefur stundað framhaldsnám í guðfræði.

Hún skrifaði á sínum tíma undir stuðningsyfirlýsingu 90 presta, djákna og guðfræðinga þar sem þeir lýstu gleði sinni með ein hjúskaparlög í landinu og þannig sýnt það í verki að hún er hlynnt mannréttindum samkynhneigðra. Þessa yfirlýsingu má lesa hér.

Agnes er einlægur jafnréttissinni. Svör hennar við spurningum félags prestsvígðra kvenna um jafnréttisstefnu og jafnréttismál í þjóðkirkjunni má lesa hér.  Hún er fylgjandi því að komið verði á starfi jafnréttisfulltrúa þjóðkirkjunnar. Hún vill berjast fyrir því að sjónarmiðum jafnréttisstefnunnar verði fylgt.

Innan kirkjunnar er starfandi Jafnréttisnefnd þjóðkirkjunnar sem framfylgja á markmiðum jafnréttisstefnu þjóðkirkjunnar, sem er þessi:

  1. Að skapa forsendur fyrir konur og karla í kirkjunni til að njóta þess jafnréttis sem tryggt er í lögum.
  2. Að festa kynjasamþættingu í sessi á öllum sviðum kirkjulegs starfs og innan stjórnsýslu kirkjunnar.
  3. Að auðvelda leikum og lærðum að móta og skapa aðstæður sem gera jafnréttismál að viðfangsefni allra innan kirkjunnar.
  4. Að bæta stöðu eða auka möguleika kvenna eða karla í því skyni að koma á jafnri stöðu kynjanna á ákveðnu sviði þar sem á annað kynið hallar.
  5. Að stuðla að jafnri stöðu kvenna og karla í stjórnunar- og áhrifastöðum.
  6. Að tryggja framkvæmd þessara markmiða með framkvæmdaráætlun.

Og nú spyr ég:  Í ljósi þess að 110 karlmenn hafa verið vígðir til biskups í íslensku þjóðkirkjunni og engin kona, hvernig hyggst jafnréttisnefnd þjóðkirkjunnar beita sér fyrir því í síðari umferð biskupskosninganna að markmið númer eitt, tvö, þrjú, fjögur og fimm nái fram að ganga?

Félag prestsvígðra kvenna var stofnað 30. júlí árið 2009.  Félagið á sér tvíþættan tilgang,

– Að efla samstarf og miðla reynslu meðal prestsvígðra kvenna.
– Að auka áhrif og þátttöku prestsvígðra kvenna í kirkjunni og samfélaginu.

Og nú spyr ég hvernig félagið hyggst beita sér í því að auka áhrif og þátttöku prestsvígðra kvenna í þjóðkirkjunni í þeim sögulegu kosningum sem við stöndum nú frammi fyrir?

Er það ekki með því að styðja við bakið á konunni sem á raunverulegan möguleika á að breyta stöðunni í 110-1?

Það verða alltaf þúsund ástæður til að kjósa ekki konu sem biskup. Þær eru of íhaldssamar, of róttækar, hárið á þeim er ekki í lagi, þær eru fráskildar eða eiga óheppilegan kall, þær sögðu eitthvað óheppilegt fyrir hundrað árum etc.

Og einn góðan veðurdag skiptir ekkert af þessu máli, heldur aðeins hvort við breytum kirkjusögunni eða ekki.

Áfram Agnes!

Mikilvæg biskupstákn innan kirkju og utan

Fyrri umferðin í biskupskosningunum er búin og ég sit og hugsa um framtíð kirkjunnar.

Um daginn rakst ég á viðtal við Irju Askola sem er biskup í Helsinki. Lútherska kirkjan í Finnlandi er íhaldssamasta kirkja á Norðurlöndum og sú síðasta þeirra til að heimila vígslu kvenpresta. Sænska kirkjan var fyrst til að veita konum prestsvígslu og hefur vígt konur til prestskapar síðan 1958 og það liðu þrjátíu ár þar til Finnarnir fylgdu í kjölfar hinna frjálslyndu nágranna sinna. Irja Askola var einmitt í hópi hinna fyrstu finnsku kvenna sem hlutu prestsvígslu árið 1988 og hafði beðið þrettán ár eftir því að fá vígsluna. Í ljósi þess að konur höfðu aðeins verið prestar í rúma tvo áratugi var það í raun stórmerkilegt að Irja Askola skyldi vera vígð biskupsvígslu í september 2010. Það er ekki síður mikilvægt í ljósi þess að Irja Askola er mjög frjálslyndur guðfræðingur. Hún styður hjúskap samkynhneigðra. Hún talar óhindrað um jafnréttismál og mikilvægi kvennabaráttunnar. Hún leggur mikið upp úr samtali við samtímann. Hún orðar misrétti og berst gegn því.

Viðtalið sem ég nefndi er tekið stuttu eftir að Irja Askola hefur verið kjörin biskup. Viðtalið má sjá hér. Þar er hún spurð að því hvaða gildi það hefur að vígja konur sem biskupa. Irja segir tvennt sem mér finnst eiga erindi við þann tíma sem við lifum nú, tímann þar sem í fyrsta sinn er eygt raunverulegt tækifæri á að kona verði biskup Íslands. Hún segir að vígsla kvenbiskups hafi mikla þýðingu innan kirkjunnar og einnig utan hennar. Og svo segir hún að vígsla konu til biskups sé „viktigt symbol“ , mikilvægt tákn.

Ég les athugasemd Irju Askolu um að vígsla kvenbiskups hafi mikil áhrif innan kirkjunnar sem og utan á þann hátt að þar með sé sýnt með áþreifanlegum hætti að lútherska þjóðkirkjan í Finnlandi hafi raunverulegan áhuga á að rétta hlut kvenna í kirkjunni. Jafnrétti karla og kvenna er mikilvægur þáttur í mannréttindaumræðu nútímans og mannréttindi eru mál málanna á öndverðri tuttugustu og fyrstu öld.

Jöfn réttindi kvenna og karla eru ríkur þáttur mannréttinda og mannréttindi eru mál málanna á öndverðri tuttugustu og fyrstu öld, málefni sem fólk hefur sterkar skoðanir á og berst saman fyrir þvert á trúarviðhorf. Þess vegna er vígsla kvenna til biskups í finnsku þjóðkirkjunni ekki aðeins innanbúðarmál í stjórnkerfinu heldur tækifæri til að breyta kirkjusögunni og samfélagsmynstrinu í átt til nútíma. Hið sama hef ég upplifað í þessum sögulegu kosningum í íslensku þjóðkirkjunni. Þær hafa vakið mikla athygli þeirra sem unna mannréttindum og sú athygli er ekki endilega eingöngu bundin við þjóðkirkjufólk. Mannréttindi eru efni sem ólíkt fólk hefur sterkar skoðanir á og ekki síst ungt fólk. Og það er tilbúið til að berjast fyrir slíkum hugsjónum þvert á trúar, stéttar og kynjamörk.

Margir hafa áhuga á kosningum til biskups Íslands og ekki síst vegna jafnréttissjónarmiða. Þjóðkirkjan hefur sett sér glæsilega og metnaðarfulla jafnréttisstefnu og er það vel. Hana má nálgast hér. Sá galli er þó á gjöf Njarðar að þó að þjóðkirkjan samþykki hinar ítarlegustu jafnréttisáætlanir og haft uppi stór orð um jafnrétti og mannréttindi, þá talar það hærra ef yfirstjórn kirkjunnar er að mestu skipuð karlmönnum, f jafnréttisáætluninni er ekki fylgt og ef andlit kirkjunnar og sameiningartákn hennar er alltaf karlkyns. Orð eru raunar til alls fyrst, en orð eru ekki nóg. Ég hef þegar rætt um glerþakið í íslensku þjóðkirkjunni í þessari grein hér. Einnig var mikið skrifað fyrir biskupskosningarnar í Skálholti um mikilvægi þess að jafna hlut kynjanna í biskupskjöri. Grein Arnfríðar Guðmundsdóttur má lesa hér, grein Kristínar Þórunnar Tómasdóttur má lesa hér og grein Guðrúnar Karlsdóttur hér.  Ég tek undir það sem allar þessar góðu konur hafa að segja um jafnréttismál og táknræn gildi þess að vígja konu biskupsvígslu.

Og þar með erum við komin að seinni athugasemd Irju Askolu við upphaf biskupsferilsins. Hún sagði að biskupsvígsla konu væri mikilvægt tákn. Kaþólska nunnan og femíníski guðfræðingurinn Elizabeth Johnson sagði eitt sinn:  „The symbol functions“ og ég held að það sé alveg rétt. Trúarleg tákn eru sterk og þau hafa áhrif á undirmeðvitund okkar, gildi og samfélagsskoðanir á ýmsan hátt sem við erum ekki endilega meðvituð um. Þegar spurt er um til hvers biskupsembættið er þá svara margir því til að biskupinn sé sameiningartákn kirkjunnar. Þetta er ekki sérskoðun íslensku þjóðkirkjunnar, heldur sameiginleg niðurstaða samkirkjulegra samþykkta svo sem Porvoo samkomulagsins milli anglikönsku safnaðanna á Bretlandseyjum og hinna norrænu lúthersku kirkna, svo og Limaskýrslu Alkirkjuráðsins um skírn, máltíð og þjónustu.

Ef biskupsembættið er að stofni til táknrænt embætti um einingu,  og ef táknin hafa áhrif , þá hefur karleinokun biskupsembættisins í þúsund ár áhrif á það hvernig við hugsum um kirkjuna sem stofnun og hreyfingu. Ákvarðanir okkar núna eru ekki síst mikilvægar fyrir það að vera táknrænar ákvarðanir, ákvarðanir sem geta sýnt raunverulegar breytingar á stöðu kvenna í íslensku þjóðkirkjuna.

Tákn eru „viktig“

Biskupstákn og þau skilaboð sem þau senda út í samfélagið og innan raða kirkjunnar manna eru mikilvæg.

Gleymum því ekki þegar við göngum til seinni umferðar.

Dagur kvenna í kirkjunni

Nú liggur fyrir niðurstaða í kosningum til biskups Íslands. Agnes M. Sigurðardóttir fékk 131 atkvæði, Sigurður Árni Þórðarson 120 atkvæði, ég sjálf 76 atkvæði, Örn Bárður Jónsson 49 atkvæði, Kristján Valur Ingólfsson 37 atkvæði, Gunnar Sigurjónsson 33 atkvæði, Þórhallur Heimisson 27 atkvæði, Þórir Jökull Þorsteinsson 2 atkvæði og Arnfríður Guðmundsdóttir 1 atkvæði.

Það fyrsta sem að ég rek augun í er hversu hár og mikill hlutur kvenna er í þessari kosningu. Konurnar þrjár sem fá atkvæði fá samtals 208 atkvæði, en karlmennirnir sex skipta með sér 241 atkvæði. Kona trónir í efsta sætinu og kona er líka í þriðja sæti. Þetta er ánægjuleg niðurstaða fyrir þau sem unna jafnrétti í kirkjunni og sýnir að það er kominn tími á að bæði kyn gegni biskupsþjónustu.

Þau tvö sem keppa um stólinn í seinni umferðinni eru góðar manneskjur, tryggar kirkju sinni og einlægar í trú sinni á Jesú Krist. Agnesi þekki ég vel sem prest, því að hún er sóknarprestur tengdaforeldra minna og ég hef af henni góða og hlýja reynslu. Sigurður Árni hefur verið samherji minn í mörgum erfiðum deilumálum í kirkjunni. Ég tel þau bæði til vina minna og treysti þeim báðum fyrir embættinu. Þau verða góðir fulltrúar kirkjunnar í þessum mikilvægu kosningum.

Ég er sjálf svo stolt yfir mínum 76 atkvæðum. 16 prósent fylgi í biskupskosningum fyrir yngsta og um margt róttækasta frambjóðandann er dýrmætt og sýnir að þjóðkirkjan er á leið til breytinga.  Ég þakka stuðningsmönnum mínum um land allt fyrir meðbyrinn og ekki síst þeim sem að ákváðu að krossa við nafnið mitt á þessum seðli og treysta mér fyrir þessu mikla og erfiða starfi. Ég er snortin yfir því.

Góður dagur fyrir konurnar í kirkjunni og fyrir framtíðina.